Fotowoiltaika PRO DOMO

Fotowoltaika to innowacyjna technologia, która umożliwia przemianę światła słonecznego w
energię elektryczną. Jest jednym z szybciej rozwijających się sektorów odnawialnej
energetyki na świecie. W Polsce, to nadal początki rozwoju tej branży, choć z tendencją
wskazującą wzrost zainteresowania nią.

Inwestorzy coraz częściej sięgają po różnego rodzaju informatory dotyczące fotowoltaiki.
Analizują raporty obrazujące wydajność poszczególnych systemów i rozważają opłacalność
planowanych inwestycji. Warto zatem dowiedzieć się, jak do montażu paneli i modułów
fotowoltaicznych ustosunkowują się obowiązujące w Polsce przepisy prawa oraz prześledzić
wysokość nakładów finansowych, które trzeba ponieść oraz wynikających z nich zysków.

Prawo wobec instalacji fotowoltaicznych

Obecnie możliwość budowania instalacji fotowoltaicznych reguluje szereg obowiązujących w
Polsce przepisów – Prawo energetyczne, Prawo budowlane, Prawo ochrony środowiska,
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz inne rozporządzenia i akty
wykonawcze związane z odnawialnymi źródłami energii. Jako żefotowoltaika wciąż jest w
Polsce nową dziedziną, dotyczące jej przepisy nie są spójne, a ich interpretacja niejednorodna
i nie zawsze właściwa. Między innymi z tego powodu znowelizowano ustawę Prawo
energetyczne oraz kilka innych ustaw i wprowadzono w życie tak zwany mały trójpak
energetyczny. W akcie tym zdecydowanie bardziej niż dotychczas promuje się
wykorzystywanie energii ze źródeł odnawialnych. Mały trójpak wdraża również przepisy,
które mają na celu ułatwienie inwestorom procesu budowy instalacji fotowoltaicznych.
Zawarto w nim regulacje dotyczące tak zwanych mikroinstalacji, czyli urządzeń o mocy do
40 kilowatów. Przez tego rodzaju urządzenia rozumiane są instalacje domowe, które
produkują energię na użytek własny i nie tylko. Właściciel mikroinstalacji może ubiegać się o
przyłączenie jej do sieci dystrybucyjnej nie prowadząc działalności gospodarczej, ani nie
posiadając koncesji na sprzedaż pozyskanej energii. Jednak nie może sprzedawać jej drożej
niż po stawce równej 80% średniej ceny energii, jaka obowiązywała w kraju w roku
poprzedzającym sprzedaż.

W regulacjach dotyczących fotowoltaiki planowane są zmiany. Zostały one zapisane w
projekcie ustawy o OZE, nad którą trwają prace legislacyjne.
Odniesień do montażu systemów fotowoltaicznych należy szukać także w Prawie
budowlanym i ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na podstawie art. 3
pkt. 9 ustawy Prawo budowlane – można wnioskować, że ogniwa fotowoltaiczne są
urządzeniami budowlanymi, jeśli montowane są na obiekcie budowlanym, a jeżeli instalacja
znajduje się poza obiektem, to są to urządzenia wolnostojące. W przypadku montażu
urządzeń wolnostojących – Prawo budowlane nie zobowiązuje inwestora do posiadania
pozwolenia budowlanego, ani dokonywania zgłoszenia. Pozwolenie na budowę, czy
zgłoszenie nie będzie konieczne także w przypadku montażu ogniw fotowoltaicznych na
budynku. Wyjątek od tej reguły stanowią urządzenia instalacyjne o wysokości powyżej 3 m,
przed których montażem należy dokonać zgłoszenia budowlanego. Jednak powyższe
regulacje dotyczą jedynie montażu instalacji fotowoltaicznych, które pozyskiwać będą
energię na użytek własny inwestora.

Jeżeli natomiast inwestor planuje podłączenie systemu do sieci dystrybucyjnej, czyli zamierza
sprzedawać pozyskaną energię, a tym samym przymierza się do budowy tak zwanej farmy
fotowoltaicznej – to według Prawa budowlanego zamierza on wznieść obiekt budowlany, a
wznoszenie obiektów budowlanych musi być, jak wiadomo, poprzedzone uzyskaniem
pozwolenia na budowę.

Do instalacji systemów fotowoltaicznych odnosi się ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym, dlatego decyzja o warunkach zabudowy nie będzie potrzebna, jeśli
zamierzamy montować ogniwafotowoltaiczne na obiekcie budowlanym w celu
wykorzystywania ich w zakresie własnym. Zapis stawia jedynie warunek mówiący o tym, że
instalacja nie może przyczyniać się do zmiany zagospodarowania terenu oraz sposobu
użytkowania obiektu, na którym się znajduje. W przypadku instalacji fotowoltaicznej, z której
energia ma być dystrybuowana, bezwzględnie wymagane jest uzyskanie decyzji o warunkach
zabudowy.

Wydajność systemów fotowoltaicznych

Pojedyncze ogniwo fotowoltaiczne posiada bardzo niewielką moc, dlatego aby uzyskać
pożądaną wartość mocy, ogniwa łączy się szeregowo lub równolegle w panele albo w
moduły. Tym samym zwiększa się niestety wielkość urządzenia i ich montaż wymaga
posiadania odpowiedniej powierzchni. To jednak, że moc modułów fotowoltaicznych
przekłada się na zajmowaną przez nie powierzchnię tylko nieznacznie umniejsza użytkowe
zalety tych urządzeń. Są one bowiem lekkie, niezawodne i co najważniejsze – dają możliwość
pozyskania darmowej energii elektrycznej. Warto podkreślić, że pozyskiwanie tej energii na
potrzeby gospodarstwa domowego odbywa się praktycznie w sposób bezobsługowy.
Jednostka mocy w fotowoltaiceto watt peak (Wp).

Wydajność systemu fotowoltaicznego w największej mierze zależy od nasłonecznienia
uzyskiwanego w skali roku w miejscu, w którym system jest zamontowany, przez co
wydajność systemów jest większa, jeżeli dni są słoneczne i promieniowanie intensywne. O
wydajności urządzeń decyduje również kierunek, w którym zostaną ustawione oraz kąt ich
nachylenia. Idealne miejsce do montażu paneli stanowią dachy budynków oraz odpowiednio
nasłonecznione elewacje. W klimacie panującym w Polsce, z sytemu fotowoltaicznego o
mocy 1 kWp, przy zastosowaniu paneli nieruchomych, które ustawiono pod najbardziej
optymalnym kątem – można uzyskać 850–950 kWh energii rocznie. Jeżeli ustawienie paneli
nie będzie w pełni optymalne, wydajność sytemu obniży się, natomiast zdecydowany wzrost
wydajności, bo aż o 30%, przynosi ustawienie paneli fotowoltaicznych na tak zwanym
trackerze. W takim przypadku tracker śledząc słońce powoduje, że panele cały czas znajdują
się pod optymalnym w stosunku do promieniowania kątem. Zastosowanie takiego
rozwiązania z paneli o mocy 1 kWp pozwala uzyskać od 1000 do 1230 kWh energii rocznie.

Opłacalność inwestycji

Inwestycja w instalacje fotowoltaiczne jest w ogólnym tego słowa znaczeniu opłacalna.
Dzieje się tak we Włoszech, w Czechach, w Niemczech oraz wielu innych krajach świata,
gdzie już dawno wprowadzono intratne systemy państwowych dopłat dla inwestorów
zainteresowanych pozyskiwaniem energii ze słońca. Jednak w Polsce fotowoltaika wciąż jest
jeszcze w powijakach. Istnieją wprawdzie państwowe i unijne fundusze, które można
pozyskać na montaż instalacji fotowoltaicznych, jednak prawda jest taka, że praktycznie nikt
nie chce z tych przywilejów korzystać. Inwestorzy wolą wykorzystywać inne źródła odnawialne, na przykład biogaz lub energię wiatrową, ponieważ przy tych samych środkach
inwestycyjnych i tej samej dopłacie państwowej – pozwalają pozyskać zdecydowanie większą
ilość energii. Mimo iż eksploatacja instalacji fotowoltaicznej jest tania, to koszty początkowe
inwestycji – bardzo wysokie, a poniesione nakłady zwracają się przeciętnie po około 10
latach (w zależności od rozmiarów i wydajności sytemu). Więksi mikroinstalatorzy, którzy
przyłączyli swoje systemy do sieci dystrybucyjnych czują się oszukani przez polski rząd,
bowiem według nich – skupowanie pozyskanej energii w żenująco niskiej cenie jest
dyskryminujące i niesprawiedliwe. Trudno się z resztą dziwić tej opinii.
Według niektórych danych, system fotowoltaiczny może być opłacalny w gospodarstwach
domowych o dużym zapotrzebowaniu na energię elektryczną i pokaźnym jej konsumowaniu.
W kalkulacji należy wówczas odliczyć koszt podatku VAT oraz kosztów przesyłu energii,
którą takie gospodarstwa musiałaby zakupić od zakładu energetycznego. Ekonomikę
instalacji poprawia także budowa sytemu, tak zwaną metodą gospodarczą. Rozwiązania te nie
dają jednak w dalszym ciągu możliwości szybkiego odzyskania zainwestowanego kapitału.
Zwrot ten otrzymamy z kolei szybciej przy zainwestowaniu w tak zwany system śledzący
słońce, to znaczy oparty na trackerze. W tym przypadku trzeba się jednak liczyć z dużo
większymi kosztami pierwotnymi. Jak zatem widać, droga do opłacalności inwestycji w
instalacje fotowoltaiczne w Polsce – jest ciągle jeszcze bardzo daleka. Ponadto,
uwzględniając zmiany klimatyczne, z jakimi od pewnego czasu mamy w naszym kraju do
czynienia – w ogóle nie wiadomo, czy kiedykolwiek doczekamy, żefotowoltaika w Polsce
zacznie się racjonalnie opłacać.